Usuwanie guzów i zmian skórnych
Wyczułeś guzek na skórze pupila? Po samym wyglądzie nie da się ocenić, czy jest łagodny. Dlatego najpierw stawiamy diagnozę, potem planujemy zabieg z odpowiednim marginesem, a każdą usuniętą zmianę wysyłamy do badania histopatologicznego.
Autorka treści: lek. wet. Małgorzata Szczepańska
Jak wygląda usuwanie guza skóry u psa i kota?
Najpierw lekarz bada guzek i pobiera z niego komórki cienką igłą (biopsja cienkoigłowa, cytologia). Wynik pozwala zaplanować, jak szeroko trzeba usunąć zmianę.
Zabieg odbywa się w znieczuleniu, skalpelem lub laserem CO₂. Usuniętą tkankę zawsze wysyłamy do badania histopatologicznego, które daje ostateczną diagnozę.
Zobaczyłeś guzek? Nie czekaj – zbadaj go
1 cm
Guzek wielkości ziarna grochu lub większy
1 miesiąc
Utrzymuje się od miesiąca lub dłużej
= biopsja
Czas na badanie cytologiczne
Guzki wykryte, gdy są małe, zwykle można usunąć jednym zabiegiem. Obserwowanie ich „na oko” tylko daje im czas, żeby urosły.
Nie zwlekaj, jeśli guzek
- szybko rośnie w ciągu kilku tygodni,
- zmienia kolor, kształt lub twardość,
- krwawi, owrzodził się lub sączy,
- swędzi, a pupil go liże lub drapie,
- raz się powiększa, raz zmniejsza,
- pojawił się u kota – u kotów zmiany skórne częściej bywają złośliwe.
Od guzka do diagnozy – krok po kroku
O każdym etapie decyduje lekarz po badaniu. Dzięki diagnostyce przed zabiegiem wiemy, co usuwamy i jak szeroko.
1
Badanie i pomiar
Oceniamy wielkość, położenie, twardość i ruchomość zmiany oraz węzły chłonne.
2
Biopsja cienkoigłowa
Szybkie, zwykle niebolesne pobranie komórek cienką igłą i ocena pod mikroskopem.
3
Plan zabiegu
Dobieramy margines i metodę: skalpel lub laser CO₂. Przy podejrzeniu zmiany złośliwej wykonujemy RTG lub USG.
4
Zabieg
W znieczuleniu z monitoringiem i leczeniem przeciwbólowym. Zwykle wyjście do domu tego samego dnia.
5
Histopatologia
Ostateczna diagnoza i ocena marginesów. Omawiamy wynik i dalszy plan.
Najczęstsze guzy i zmiany na skórze psów i kotów
Wybierz, żeby dowiedzieć się, czym jest zmiana i jak ją leczymy. Pamiętaj: rozpoznanie stawia lekarz po badaniu.
Tłuszczak
Lipoma – guz z tkanki tłuszczowej
Co to jest
Łagodny guz zbudowany z komórek tłuszczowych. Bardzo częsty u starszych psów, zwłaszcza z nadwagą.
Jak zwykle wygląda
Miękki, przesuwalny guzek pod skórą, zwykle niebolesny. Rośnie powoli.
Jak postępujemy
Rozpoznanie potwierdzamy cytologią. Małe tłuszczaki często obserwujemy. Usuwamy te, które szybko rosną, uciskają lub przeszkadzają w ruchu.
Guz z komórek tucznych
Mastocytoma – jeden z najczęstszych nowotworów skóry psów
Co to jest
Nowotwór, który może zachowywać się łagodnie albo bardzo agresywnie. Stopień złośliwości określa badanie histopatologiczne.
Jak zwykle wygląda
Potrafi wyglądać jak niewinna krosta, brodawka lub tłuszczak. Czasem zmienia wielkość z dnia na dzień.
Jak postępujemy
Rozpoznajemy go cytologią przed zabiegiem, żeby zaplanować szeroki margines. Stosujemy też leki chroniące przed skutkami uwolnienia histaminy.
Mięsak tkanek miękkich
Soft tissue sarcoma
Co to jest
Złośliwy nowotwór tkanek pod skórą. Rzadko daje przerzuty, ale nacieka otoczenie i łatwo odrasta.
Jak zwykle wygląda
Twardy lub miękki guz, często mylony z tłuszczakiem. Zwykle niebolesny.
Jak postępujemy
Kluczowy jest szeroki margines przy pierwszym zabiegu. Przy trudnej lokalizacji planujemy leczenie razem z onkologiem.
Brodawczaki i gruczolaki
Brodawki, gruczolaki łojowe – „kalafiorki” u starszych psów
Co to jest
Łagodne zmiany naskórka lub gruczołów łojowych. Często jest ich kilka.
Jak zwykle wygląda
Małe, różowe lub szare narośle o nierównej powierzchni, czasem krwawią przy drapaniu.
Jak postępujemy
Idealne do usunięcia laserem CO₂ – precyzyjnie, z małą raną, nawet kilka zmian podczas jednego zabiegu.
Histiocytoma
Guzek typowy dla młodych psów
Co to jest
Łagodna zmiana skóry, najczęściej u psów poniżej 3. roku życia. Często sama zanika w ciągu kilku tygodni.
Jak zwykle wygląda
Szybko rosnący, różowy, bezwłosy guzek w kształcie guzika, często na głowie, uszach lub łapach.
Jak postępujemy
Potwierdzamy rozpoznanie cytologią. Zwykle obserwujemy. Usuwamy, gdy nie zanika, owrzodzi się lub przeszkadza.
Torbiele i kaszaki
Torbiele naskórkowe, zablokowane gruczoły
Co to jest
Wypełnione wydzieliną pęcherzyki w skórze. Mogą pękać, zapalać się i nawracać.
Jak zwykle wygląda
Okrągłe, dobrze odgraniczone guzki, czasem z ujściem, z którego wydostaje się szarawa masa.
Jak postępujemy
Usuwamy torbiel w całości, razem z torebką, często laserem CO₂. Nie wyciskaj jej w domu – grozi to zapaleniem.
Dlaczego pierwsza operacja jest najważniejsza
Schemat poglądowy. Utworzony przez AI.
Zmiana łagodna
Zmianę łagodną, np. tłuszczaka czy torbiel, wystarczy usunąć z wąskim marginesem zdrowej tkanki.
Rana jest mała, a gojenie szybkie.
Dlatego nie usuwamy guzków „na ślepo”. Najpierw diagnoza, potem zabieg zaplanowany tak, żeby za pierwszym razem usunąć zmianę w całości.
Schemat poglądowy. Utworzony przez AI.
Zmiana złośliwa
Nowotwór złośliwy wysyła w otoczenie niewidoczne gołym okiem „macki”. Żeby usunąć go w całości, trzeba wyciąć go z szerokim marginesem, nawet 2–3 cm zdrowej tkanki.
Pierwsza operacja daje największą szansę na wyleczenie – każda kolejna jest trudniejsza.
Dlatego nie usuwamy guzków „na ślepo”. Najpierw diagnoza, potem zabieg zaplanowany tak, żeby za pierwszym razem usunąć zmianę w całości.
Usuwanie guzów laserem CO₂ – przy małych i dużych zmianach
Laserem CO₂ usuwamy zarówno małe, jak i duże guzy skóry, także z szerokim marginesem, gdy wymaga tego rodzaj zmiany. Gdy guz leży w miejscu, gdzie margines musi być wąski – np. na palcu czy powiece – chirurg może użyć lasera lub skalpela albo połączyć obie metody, żeby brzegi usuniętej tkanki były w pełni czytelne dla histopatologa. Laser jednocześnie tnie i zamyka drobne naczynia, więc jest mniej krwawienia i obrzęku. Zabiegi laserowe wykonuje lek. wet. Małgorzata Szczepańska, przeszkolona w chirurgii laserowej. O wyborze metody decyduje chirurg.
Więcej o chirurgii laserowej →
Mniej krwawienia
Drobne naczynia zamykają się w trakcie cięcia, więc pole zabiegowe jest czyste.
Mniejszy obrzęk
Zamknięte naczynia chłonne ograniczają obrzęk po zabiegu.
Małe i duże zmiany
Laser sprawdza się zarówno przy drobnych zmianach, jak i przy dużych guzach wymagających szerokiego marginesu.
Precyzja w trudnych miejscach
Powieki, wargi, opuszki czy przestrzenie między palcami – laser pozwala pracować bardzo dokładnie.
Co warto wiedzieć o guzach skóry
- Większość guzków skóry u psów jest łagodna, ale część okazuje się złośliwa. Nawet doświadczony lekarz nie odróżni ich po samym wyglądzie.
- Nie każdy guzek trzeba od razu usuwać. Małe, potwierdzone badaniem tłuszczaki często tylko obserwujemy. Każdy guzek wymaga jednak oceny.
- Jeśli badanie histopatologiczne pokaże zmianę złośliwą lub niepełny margines, może być potrzebny drugi zabieg lub konsultacja onkologiczna.
Opieka po usunięciu guza
Kołnierz lub ubranko pooperacyjne
Chroni ranę przed wylizywaniem do czasu zagojenia, zwykle ok. 10–14 dni.
Sprawdzaj ranę dwa razy dziennie
Lekki obrzęk i zaczerwienienie w pierwszych dniach są normalne. Nie smaruj rany bez zalecenia.
Ograniczony ruch
Spacery na smyczy, bez biegania, skakania i kąpieli do zagojenia rany.
Wynik histopatologii
Omawiamy go z Tobą na wizycie kontrolnej lub telefonicznie wraz z dalszym planem.
Zadzwoń od razu, jeśli:
- rana krwawi, sączy się z niej ropa lub się rozeszła,
- w miejscu zabiegu pojawił się duży, twardy obrzęk,
- pupil nie je, jest apatyczny lub ma gorączkę,
- po usunięciu guza z komórek tucznych pojawiły się wymioty lub biegunka.
Usuwanie guzów skóry w Sosken
Pytania o guzy skóry
Znalazłeś guzek u pupila? Umów badanie – szybka cytologia często wyjaśnia bardzo dużo.
FAQ – pytania i odpowiedzi
Na podstawie badań
Graf R. i wsp. (2018), Veterinary Pathology
Guzy skóry u psów – dane ze szwajcarskiego rejestru nowotworów psów z lat 2008–2013: jakie zmiany występują najczęściej i u których ras. – doi: 10.1177/0300985818789466 →
Kiupel M. i wsp. (2011), Veterinary Pathology
Dwustopniowy system oceny histopatologicznej guzów z komórek tucznych u psów – dlaczego badanie histopatologiczne jest kluczowe dla rokowania. – doi: 10.1177/0300985810386469 →
Guzek to pytanie. Odpowiedź daje badanie
Umów wizytę. Sprawdzimy zmianę, a jeśli trzeba, zaplanujemy zabieg – także laserem CO₂.